Website van de Beren in Belitza

Waarom deze actie?

Tijdens zijn vakantie in de zomer van 2002 in Bulgarije, hoorde Frans Visser uit Heerenveen van vrienden over het grote aantal dansende beren dat nog steeds in Bulgarije als attractie gebruikt en misbruikt worden. Om de dieren te kunnen helpen is Visser een geldinzamelingsactie begonnen voor een project in Belitza, ongeveer honderd kilometer onder Sofia in Bulgarije, waarbij de dansende beren worden vrijgekocht en opgevangen.

Het beeld van beren die op een gloeiende plaat of hete kolen staan te ‘dansen’ is bij veel mensen bekend. Onder begeleiding van een vrolijk muziekje tillen de beren hun poten op, omdat de voetzolen de extreme hitte niet kunnen verdragen. "Maar de mishandeling van de dieren gaat veel verder dan alleen het dansen", zegt Visser.

Om zijn verhaal toe te lichten, laat hij een documentaire zien die een tijdje geleden uitgezonden werd op de Duitse televisie. Een grote bruine beer ligt op zijn buik, met aan elke poot een touw die door mensen wordt vastgehouden. Aan zijn vier poten zijn touwen vastgebonden, die enkele mensen vasthouden; het jaarlijkse ‘nagelknip’ ritueel is begonnen! Met een grove schaar worden de nagels van de beer geknipt, het bloed dat uit de klauwen stroomt verraadt dat er niet zorgvuldig wordt gehandeld. "Je kunt het ongeveer vergelijken met iemand die je vingers tot halverwege je nagels afknipt. En zonder verdoving wel te verstaan'', licht Visser toe. ''Om het bloeden te stoppen, worden de wonden dichtgeschroeid. Er wordt gewoon wat gloeiende as en een lokaal alcoholisch drankje over de klauwen gesprenkeld. Maar niet voldoende, ontstekingen zijn aan de orde van de dag''. Het vervangen van de ring die de beren in de neus hebben, is ook geen zachtzinnige aangelegenheid. Soms moet de ring worden losgeknipt, maar in veel gevallen is de neusring al uit de neus gescheurd. ''Veel opgevangen beren hebben een totaal kapotte neus die door allerlei ontstekingen niet meer functioneert''. 

Vroeger mocht er alleen met een dansbeer gewerkt worden, als de eigenaar in het bezit was van een vergunning. Tegenwoordig worden die niet meer verstrekt. Het gebruiken van dansberen is sinds ongeveer tien jaar officieel verboden in Bulgarije. Maar de plaatselijke overheid doet niets tegen de eigenaren die illegaal nog een geschat aantal van veertig beren houden.

De vergunningen en de paspoorten van de beren worden bijvoorbeeld vervalst. Als een beer overlijdt, wordt er zo weer een nieuwe beer uit het bos geplukt en op dat paspoort gezet. Frans Visser ondersteunt de projecten van de stichting Vier Pfoten. Deze stichting heeft naast een opvang voor de dansberen in Oostenrijk, Duitsland en Frankrijk in 2000 een park opgezet in Belitza Bulgarije.

Voor de beren is de overgang naar een opvang zeer groot. Bij de eigenaren hadden de beren maar een zeer geringe bewegingsruimte, omdat de ketting waar ze aan vastgeketend zaten bijvoorbeeld niet langer dan drie meter was. "Je ziet beren die nog maar net in de opvang zitten dan heel vaak over een paar vierkante meter lopen ijsberen. Terwijl ze een hele grote ruimte hebben waar ze zich vrij kunnen bewegen". Het houden van een winterslaap, is voor veel net bevrijde beren een proces dat ze opnieuw moeten aanleren. ''In de gevangenschap waren ze dat niet gewend, en in de meeste gevallen duurt het wel twee tot drie jaar voordat een beer weer een fatsoenlijke winterslaap houdt''.